Ћир | Lat | Eng 

Srdjevdan.org      

 Srdjevdan.org

                Poreklo, nasleđe, ljudi

Crkve Sv. Sergija i Vakha

Crkve u svetu
Crkve u regionu zapadnog Balkana

Crkve posvećene ovim svetiteljima prostiru se na ogromnom prostoru od Rima i Anžera u Francuskoj na zapadu do obala Eufrata na istoku, dosežući na jugu Egipat i dolinu Nila. Najstarija crkva nastala je u Rosafu ili Resafu u Siriji u 4. veku, prastarom gradu iz doba Asiraca, koji se pominje i u Bibliji (Knjiga proroka Isaije, 37:12). Na tom mestu, gde je i Sv. Sergije pogubljen, podignuta je crkva Sv. Sergiju i Vakhu, pa je zbog značaja kulta i veličine crkve taj grad u 5. veku prozvan Sergiopolis. Za vreme cara Justinijana (527-565) kult se širio Vizantijom, pa su osnivane i nove crkve, u Carigradu, današnjem Kairu, kao i crkve na zapadu. Nadiranja Persijanaca i Arapa u 7. veku potisnula su hrišćane na istoku, pa su, između ostalog, stradale i crkve, među kojima je bila i crkva u Sergiopolisu.

Izbijanjem borbe oko ikona u Vizantiji u 8. veku, veliki broj monaha odlazi na zapad, gde su ikone i dalje poštovane. To je vreme kada se osnivaju na primorju južnog Jadrana manastiri, dok se neki, prema predanjima nastali u doba Justinijana, obnavljaju. S obzirom da je to i vreme primanja hrišćanstva kod Južnih Slovena, može se pretpostaviti da je kult Sv. Sergija i Vakha veoma rano prisutan kod slovenskog življa na Balkanu, o čemu svedoči i veliki broj crkava na prostoru koji su Sloveni naselili. O značaju kulta ovih mučenika svedoči i poznata crkva kod Skadra, u kojoj su sahranjivani vladari Zete iz dinastije Vojislavljević u 11. i 12. veku.

Najveći broj crkava Sv. Sergija i Vakha uništen je dejstvom ljudi i vremena. Neke od njih su u razaranjima i pljačkanjima trajno opustele, neke su jednostavno napuštene tokom vremena, dok je značajan broj onih koje su pretvorene u džamije.

Crkva Sv. Sergija i Vakha, Podi
Crkva Sv. Sergija i Vakha u Podima kod Herceg Novog
(preuzeto iz knjige Sretena Petkovića, Kulturna baština Crne Gore, Novi Sad 2003)

 

Sv. Sergije i Vakho - Srdjevdan